|
Diş Hediği:Nohut
ve buğdayın haşlanması ile bebeğin ilk diş çıkardığı zamanda
yapılan
bir adettir. Çocuğun önüne belirli mesleği temsil eden eşyalar
konur .Çocuk hangi eşyayı seçerse büyüdüğünde o meslekten
olacağı söylenir.
Sünnet:Çocuğun
erkekliğe ilk adımını attığı zamandır.Kirvelik bağlarının
atıldığı zamandır.Kirve, sünnet olacak çocuğu giydirir
kuşandırır.Kirveler birbirlerine çok değer verir ve her zaman
birbirlerinin destekçisi olurlar.
Asker Uğurlama:Askere
gidecek gençler, bir hafta önceden yakın akraba ve komşuları
tarafından akşam yemeklerine davet edilir.Askere gidecek
tertipler, gitmelerine yakın bir tarihi belirleyerek, akşam
çeşitli şekillerde eğlenirler.Tüm kapı komşular gezilerek
helallık alınır.Askere gidecek kişi gittiği evlerde çeşitli
şekillerde hediyelendirilir.
Şavaklılar:
Şavak adı
Çemişgezek ve Pertek ilçelerinin bazı köylerinde yaşayan ve
küçükbaş hayvancılıkla geçimlerini sağlayan yarı yerleşik-yarı
göçebe bir hayat tarzı benimseyen vatandaşlarımıza verilen yerel
isimdir. Şavakların 1573 yılında padişah fermanıyla
Diyarbakır’dan Çemişgezek ve Pertek bölgelerine gönderildikleri
tahmin edilmektedir. Osmanlı arşivlerinde şakak, şakaki,
şakakyan adında bir aşiretin ve aynı şekilde şakak, şakağı,
şakali adındaki bir cemaatin adı geçmektedir. Konar-göçer ekrad
taifesinden oldukları belirtilen bu aşiretin yerleşim yerleri
olarak Kilis, Diyarbakır, Erzurum, Musul, Halep, Çildır,
Aksaray, Kars, Van, Hakkari, Mardin, Rakko, Ergani
gösterilmektedir. Bu husus “Şerahname” de teyid edilmektedir.
Ayrıca bu aşiretin Tunceli’nin Pertek ve Çemişgezek ilçelerinde
“Şekakan” adıyla anılan bir kolunun bulunduğu da söylenmektedir
ki bunun bugün buralarda yaşayan Şavak aşireti olması gerekir.
Şavak aşiretinin yerleşik olduğu köylerde ana geçim kaynağı
tamamen küçükbaş hayvan yetiştiriciliğine dayanan zirai
faaliyetler gelir elde etme amacına yönelik olmayıp, köylerin
yakınlarındaki topraklarda ailenin ihtiyacını karşılayacak
miktarlarda yapılmaktadır. İlçemizin "Sarıbalta", "Doğan", "Payamdüzü",
"Yemişdere", "Uzungöl", "Bölmebölen", "Vişneli" ve "Müştak"
köylerinde yaşayan Şavak aşireti kış aylarını köylerinde sabit
konutlarda geçirmektedir. Göçebelikte söz konusu olan cemaat
tipi topluluktan bugün mevcut olan köy toplumuna geçiş aşiret
yapısında bazı çözülmelere yol açmıştır. Üyeleri arasında ortak
tarihi bir geçmişe sahip, aynı soydan gelme ve birlik duygusu
gibi bağlarla toplumsal bir varlık gösteren ve ilçemizin sosyal
yaşamına renk katan Şavak aşireti bugün yerleşik düzende aşiret
özelliklerini büyük ölçüde yitirmiştir.Çemişgezek’te yaşayan
Şavaklılar bahar aylarının gelmesi ile birlikte yaylaya göç
hazırlıkları ve yaylaya gidişleri törensel bir hava içinde
geçerdi. Ancak bugün Şavak aşiretine tahsisli olup Tunceli il
sınırları içinde yer alan yaylalar güvenlik sebebiyle yerleşime
kapalı bulunmaktadır. Bu yüzden Şavaklılar alternatif yaylalar
aramış ve genellikle Erzincan, Erzurum yörelerinde yayla
kiralamak zorunda kalmışlardır. Bu yaylalara intikal ise
kamyonlarla mümkün olmaktadır.Bugün hem yayla kiralarının hem de
nakliye bedelinin yüksekliği çok sayıda Şavak aşireti mensubunu
asıl faaliyet alanı olan küçükbaş hayvancılığı terk etmeğe ve
başka geçim kaynakları bulmaya zorlanıştır. Bu etkenlerde aşiret
yapısında büyük çözülmelere yol açmıştır.
|
SÖZÜ
